Belangrijke informatie COVID-19/Coronavirus

Hoe gaan wij om met coronamaatregelen tijdens onze nascholingen?

Lees verder

Geaccrediteerd
Onafhankelijk
Beoordeeld met een 8

Onafhankelijke nascholing voor

zorgprofessionals

“Geluk heeft een aanstekelijk effect”

Eén op de zeven werknemers in Nederland heeft burn-outklachten, zo blijkt uit onderzoek van het CBS en TNO. Onder verpleegkundigen loopt zelfs één op de drie verpleegkundigen risico op burn-out. Daarom is het Amphia Ziekenhuis in 2013 van start gegaan met het programma ‘Amphia Floreert’, een driedaagse training voor verpleegkundigen om te leren gelukkiger te werken.

Door: Hanne Dijkstra

In drie jaar tijd hebben ruim 600 verpleegkundigen aan de training deelgenomen. In die periode is de verzuimfrequentie afgenomen en de patiënttevredenheid toegenomen. “Geluk heeft een aanstekelijk effect. Een gelukkige verpleegkundige doet ook iets met de patiënt”, aldus programmamanager Erwin Klappe. 

Het programma is het geesteskindje van Onno Hamburger en sprak Klappe gelijk aan. Tijdens het laatste jaar van zijn studie Psychologie aan de Erasmus Universiteit volgde Klappe een vak over bevlogenheid. “Het ging de eerste drie jaar alleen over de negatieve kant van de psychologie. Depressie, burn-out, schizofrenie en ga zo maar door. Maar bevlogenheid is juist de tegenhanger van burn-out, waarbij de nadruk ligt op gelukkiger werken.” Op dat moment was het volgens Klappe een term die alleen nog maar in de wetenschap werd gebruikt en de weg naar de praktijk nog niet gevonden had. “Organisaties kwamen pas in actie als het te laat was en mensen ziek thuis zaten, terwijl voorkomen beter dan genezen is.”

Bij Amphia kan Klappe zijn ideeën over bevlogenheid en gelukkig werken voor het eerst toepassen. Uit een uitgebreid medewerkersonderzoek blijkt dat verpleegkundigen laag scoren op het onderdeel ‘welbevinden’. Het werk kost hen meer energie dan dat het oplevert. Het boek "Gelukkig Werken" van Onno Hamburger en Ad Bergsma dient als basis voor een nieuwe training. Doel van de training is om medewerkers en leidinggevenden gelukkiger te laten werken door hun zelfsturing te vergroten.

Gelukspiramide

Met twee groepen van acht gaan Hamburger en Klappe van start. Verpleegkundigen op basis van vrijwilligheid, leidinggevenden verplicht. “Om de borging op de lange termijn te garanderen.” Zowel gemotiveerde verpleegkundigen als collega’s die op tegen een burn-out aan zitten melden zich aan. “De eerste ochtend zijn we met elkaar nagegaan wat gelukkig werken is, wat samen te vatten is in de gelukspiramide; plezier, voldoening en zingeving.”

Samen met de deelnemers kijkt Klappe naar hoe proactief ze zijn tijdens hun werk, of ze regelmatig positieve emoties ervaren en of ze hun kwaliteiten en talenten kennen en benutten.  “Mensen die structureel boven hun macht werken lopen risico op burn-out, terwijl mensen die langdurig onder hun macht werken juist kans hebben op ‘bore-out’.” Ook wordt er stilgestaan bij zingevingsvragen als ‘Heb je het idee dat je nuttig bezig bent voor iets groters dan jezelf? Durf je te doen wat je raakt?’ “De meeste mensen kwamen met een paar aanpassingen heel ver maar een klein aantal deelnemers besloot van baan te switchen. Daar waren leidinggevenden niet blij mee maar wat heb je aan een ongelukkige verpleegkundige?”

Aan de hand van hun scores op de drie onderdelen van de gelukspiramide formuleren de deelnemers leerdoelen. Vier weken gaan ze daarmee aan de slag, voordat ze tijdens de tweede dag van de training de resultaten bespreken. “Juist deze periode is heel belangrijk, want ze moeten uit hun comfortzone. Doordat ze de leerdoelen in de groep hebben uitgesproken, houden ze elkaar scherp en helpen ze elkaar tijdens deze periode. De een kan misschien heel goed grenzen stellen en de ander helpen om dat te leren, terwijl de ander goed met stress omgaat.”

Tijdens de derde en laatste dag wordt vooral naar manieren gezocht om ook op de lange termijn gelukkiger te werken. Een van de opvallende resultaten is dat het effectiever is om met een team de training te doen dan met een groep onbekenden. “De onderlinge verbondenheid is in de tussentijd gegroeid, waardoor er ook na de training meer ruimte is om dingen te bespreken.” Een van de resultaten is bijvoorbeeld dat medische incidenten vaker worden gemeld. “Omdat er psychologische veiligheid heerst in het team.” Ook is de verzuimfrequentie gedaald. “Als mensen zich vaak ziek melden heeft dat vaak iets met motivatie te maken.”

Bezemklasje

Niet iedereen wil in eerste instantie meedoen en dat is prima volgens Klappe. Als er verandering komt, moet dat namelijk wel van binnenuit komen. En mensen dwingen om mee te doen heeft dan een averechts effect. “Dat heeft ook zijn weerslag op de andere leden van de groep, die dan misschien ook minder profijt van de training hebben.” Toch draaien de meesten wel bij. “We organiseren vaak nog een bezemklasje. Als de kritische teamleden zien wat de training met hun collega’s doet, dat ze inderdaad gelukkiger werken, melden ze zichzelf alsnog aan.”

-- Erwin Klappe spreekt op 20 april op het congres 'Ziek van zorg' over burn-out, bevlogenheid en Gelukkig Werken in de praktijk. --