Belangrijke informatie COVID-19/Coronavirus

Hoe gaan wij om met coronamaatregelen tijdens onze nascholingen?

Lees verder

Geaccrediteerd
Onafhankelijk
Beoordeeld met een 8

Onafhankelijke nascholing voor

zorgprofessionals

Dementie en psychiatrie niet in twee domeinen opsplitsen

Apathie bij een depressie is vaak goed te behandelen. Als apathie voortkomt uit een neurodegeneratieve aandoening zoals dementie, is dit moeilijker. Dan is het ‘initiatief-apparaatje’ kapot. Dr. Martin Kat constateert dat door de hokjesgeest in Nederland dementie is afgesplitst van andere (neuro)psychiatrische stoornissen bij ouderen. ‘Dementie wordt vooral gezien als een geheugenstoornis en is daarmee vooral het domein geworden van de neuroloog. Daarom blijven psychiatrische complicaties nogal eens onderbelicht.’

Een 78-jarige man woont thuis met zijn vrouw. Hij was altijd de actieve van de twee, maar zit nu de hele dag apathisch in zijn stoel. De vrouw kent hem zo niet, denkt dat hij haar pest. Ze zitten elkaar voortdurend in de haren. De huisarts stelt relatietherapie voor. De therapeut behandelt zonder resultaat en overlegt na driekwart jaar met de huisarts. Zou het geen depressie kunnen zijn? Tja, zou kunnen, denkt de huisarts, en geeft antidepressiva. Twee maanden later vliegt de man geagiteerd zijn vrouw naar de keel.

Gescheiden werelden
‘Deze man reageert averechts op de antidepressiva’, vertelt ouderenpsychiater en psychotherapeut Martin Kat. ‘Zijn apathie is geen symptoom van een depressie, maar een vroege vorm van dementie. Oorzaak én behandeling zijn dan anders. In de psychiatrie is van oudsher te weinig aandacht geweest voor dementie. Als een psychiater in Nederland een depressie vaststelt, benadert deze de depressie als een enkelvoudige psychiatrische aandoening. Hij kan dan de diagnose dementie missen. Andersom geldt ook. Als een neuroloog iemand met dementie behandelt, herkent hij vaak óók andere aanwezige en goed te behandelen psychiatrische ziekten niet.’

Focus op vergeetachtigheid
De Duitse neuropatholoog en psychiater Alois Alzheimer maakte in het begin van de twintigste eeuw dit onderscheid niet. Hij sprak van ‘seniele psychose’. In Nederland ligt de focus bij dementie nu op vergeetachtigheid, er is minder aandacht voor apathie, depressie, psychose en andere vroege symptomen van dementie. Kat: ‘Dan krijgt iemand antidepressiva en valt hij zijn vrouw aan omdat hij ontremd raakt. Of een relatietherapeut is maanden bezig zonder resultaat. Of iemand krijgt de diagnose dementie en een depressie wordt niet adequaat behandeld. Want iemand met dementie of een andere neurodegeneratieve aandoening kan daarnaast natuurlijk nog steeds een andere (neuro)psychiatrische stoornis ontwikkelen, zoals een depressie, psychose of angststoornis.

Vaak is zo’n aandoening goed te behandelen, onderbehandeling ligt echter op de loer. Dat is triest en leidt tot onnodig extra lijden. Nog iets geks: als iemand in Nederland eenmaal de diagnose dementie heeft gekregen, komt er bijna nooit meer een psychiater bij. Op deze manier verwaarlozen we onze ouderen in psychisch en psychiatrisch opzicht.’

Kennisachterstand
Veel zorgverleners in Nederland weten niet hoe dementie zich in een vroeg stadium presenteert. Kat constateert hier een grote kennisachterstand. Daarom geeft hij les en verzorgt hij lezingen. In de zaal zitten dan verzorgenden, verpleegkundigen, praktijkondersteuners, psychologen, huisartsen en psychiaters die met ouderen te maken hebben. Ook spreekt hij regelmatig op congressen van Medilex. Kat: ‘Het is belangrijk om vanaf het begin op het juiste spoor te zitten. Daar is kennis en ervaring voor nodig. Verfijnde diagnostiek is mogelijk met neuropsychologisch onderzoek, neuropsychiatrische vragenlijsten, scan-onderzoeken en onderzoek naar biomarkers. De vragenlijsten kunnen we ook gebruiken om na verloop van tijd nog eens te meten welke kant de ziekte op gaat. Belangrijk is dat we de diagnose goed in kaart brengen. Bij jonge mensen doen we dat doorgaans netjes. Ouderen hebben daar natuurlijk ook recht op.' 

Wilt u meer weten over dit onderwerp? Op 19 december organiseert Medilex het congres 'complexe dementiezorg'. Voor meer informatie kunt u kijken op www.medilex.nl/dementiezorg

Ben Tekstschrijver
www.bentekstschrijver.nl

 

Dr. Martin Kat
Dr. Martin Kat is als ouderenpsychiater en psychotherapeut verbonden aan de Noordwest Ziekenhuisgroep. Ook is hij consulent ouderenpsychiatrie in zorgcentra en verpleeghuizen en behandelt hij ouderen in een eigen praktijk. Ook spreekt hij regelmatig op Medilex-congressen, zoals ‘Grijs en van de wijs’ en ‘Als somberheid de oude dag beheerst’. Bekijk hier zijn TED-talk over dit onderwerp. Meer informatie op: www.psykat.nl.