Belangrijke informatie COVID-19/Coronavirus

Hoe gaan wij om met coronamaatregelen tijdens onze nascholingen?

Lees verder

Geaccrediteerd
Onafhankelijk
Beoordeeld met een 8

Onafhankelijke nascholing voor

zorgprofessionals

‘Mijn moeder had geluk, ze werd gezellig dement’

Specialist ouderengeneeskunde Roelie Dijkman over euthanasie bij dementerenden

‘Mijn moeder had geluk, ze werd gezellig dement’

Een specialist ouderengeneeskunde pleegde euthanasie op een dementerende oudere en moet zich nu verantwoorden voor de rechter. De specialist voerde uit wat de patiënt in volle wilsbekwaamheid met de huisarts had afgesproken. Roelie Dijkman vindt het verdrietig dat haar collega aan de schandpaal wordt genageld. ‘Mijn moeder is onlangs overleden. Zij was toevallig gezellig dement, ze had ook een nare vorm kunnen hebben. Dan had ik haar de collega gegund die nu voor de rechter staat.’

Als je niet meer wilsbekwaam bent, wordt de eerder uitgesproken wens voor euthanasie niet meer uitgevoerd. De timing is dus van groot belang. ‘Veel mensen wachten te lang,’ zegt Dijkman, specialist ouderengeneeskunde bij ouderenorganisatie SHDH in Haarlem, SCEN-arts  en regelmatig dagvoorzitter bij congressen van Medilex. ‘Ik ken een echtpaar waarvan de man en vrouw dement werden. Ze hadden beiden een wilsverklaring getekend. Toen de vrouw vond dat het moment daar was, zei de man dat hij haar nog niet kon missen. Ze stelde het uit. Ze gingen daarna beiden snel achteruit en kregen een verschrikkelijke vorm van dementie. Ze waren toen niet meer wilsbekwaam, de euthanasie kon niet meer worden uitgevoerd. Als je aan het diner wilt blijven zitten tot en met het toetje, ben je soms te laat om zelf van tafel te gaan.’

Grenzeloos
De wettekst die Els Borst ooit opstelde, geeft in de ogen van Dijkman genoeg ruimte. Het is een kwestie van interpreteren. Tijdens een derde evaluatie van de euthanasieprocedure werd ook het functioneren van de toetsingscommissie onder de loep genomen. Sinds 2002 zijn geen noemenswaardige disciplinaire straffen opgelegd. De politiek stelt nu vragen. Wordt het niet grenzeloos? Is de toetsingscommissie wel kritisch genoeg? Daarom is er nu een casus uitgepakt. Was de patiënt nog wel wilsbekwaam toen de specialist ouderengeneeskunde euthanasie toepaste?

Blame and shame
Dijkman: ‘Ik vind het prima dat politiek en OM onderzoek doen en vragen stellen, maar doe dat dan zonder vrij willekeurig een goedwillende dokter voor de rechter te zetten. Doe het zonder blame and shame. Cassatie in belang der wet zou bijvoorbeeld een mogelijkheid zijn. Dan laat je de hoogste rechter de zaak beoordelen zonder oordeel van de dokter. Dat sinds 2002 geen straffen zijn uitgedeeld, komt omdat dokters zich aan de wet houden. Zij willen hun vingers niet branden. Ik ook niet. Maar wie is nu de goede dokter? Ik omdat ik juridisch geen risico neem of mijn collega die doorpakt in het belang van die patiënt?’

Hoofdprijs
De gedachten van Roelie Dijkman gaan terug naar haar moeder die begin augustus overleed. De eerste tekenen van dementie kreeg ze toen ze nog thuis woonde met haar man. Ze wilde regie over haar einde, ze was voorstander van de pil van Drion. ‘Toen mijn vader overleed, kwam mijn moeder in de zorg terecht. Ze werd op een prettige manier dement, vond het gezellig in het verpleegtehuis en genoot van de activiteiten. Als kinderen hadden we het moeilijker. We dachten vaak, wat zou het fijn zijn als ze zomaar zou inslapen. Dat gebeurde op een zaterdagmorgen. Ze won altijd met het insturen van rebussen, wij stuurden onze rebussen daarom zelfs onder haar naam in. Met haar manier van overlijden won ze opnieuw de hoofdprijs. Maar ze had ook het andere lootje kunnen trekken, ze had ook een ellendige vorm van dementie kunnen krijgen. Ik denk dat de collega die aangeklaagd is, die patiënt heeft zien lijden. Als ik dat ongeluk en die teloorgang bij mijn moeder had gezien, hoe had ik me dan als dochter en als dokter gevoeld? Dan had ik haar ook een collega gegund die durfde door te pakken.’

Ben Tekstschrijver
www.bentekstschrijver.nl

 

Dagvoorzitter bij Medilex
Roelie Dijkman is regelmatig dagvoorzitter bij bijeenkomsten van Medilex, bijvoorbeeld onlangs nog bij het congres ‘Een weloverwogen besluit’ over de grenzen en (on)mogelijkheden rond euthanasie en het congres ‘Grijs en van de wijs’ over psychiatrische problematiek in de ouderenzorg.