detail - Medilex

Ethiek in de psychiatrie

26 november 202627 november 2026

Een patiënt weigert zorg terwijl jij duidelijke risico’s ziet. Dwang voelt onjuist, maar niets doen ook. Collega’s kijken verschillend naar de situatie en de wet geeft ruimte, maar geen eenduidig antwoord.

In de psychiatrie kom je regelmatig situaties tegen waarin waarden botsen. Vragen over autonomie, veiligheid, privacy en verantwoordelijkheid vragen om zorgvuldige afweging. Zonder ethische reflectie kunnen zulke dilemma’s leiden tot morele stress en onzekerheid in het handelen.

Tijdens de cursus Ethiek in de psychiatrie leer je hoe je morele dilemma’s systematisch analyseert en bespreekt. Je krijgt inzicht in belangrijke ethische stromingen en ontwikkelt vaardigheden om ethische vraagstukken professioneel te benaderen.

Na afloop van deze cursus:
• Heb je inzicht in principe-ethiek: autonomie, weldoen, niet-schaden en rechtvaardigheid
• Begrijp je de rol van zorgethiek en relationele ethiek in de GGZ
• Kun je werken met methoden voor moreel beraad en ethische reflectie
• Heb je handvatten om om te gaan met morele stress en complexe afwegingen
• Kun je ethische kaders toepassen op psychiatrische casuïstiek

De tweedaagse cursus combineert theorie met reflectie en praktijkgerichte casuïstiek. Je werkt met moreel beraad en dialoog en onderzoekt dilemma’s vanuit verschillende perspectieven: dat van de patiënt, de professional, het team en de organisatie.

Wil je met meer inzicht en vertrouwen omgaan met ethische dilemma’s in de psychiatrie? Schrijf je dan in voor deze cursus.

Programma

De cursus bestaat uit twee interactieve lesdagen van 9:30 tot 16:30 uur. De dagprogramma's zien er als volgt uit.

Dag 1 – Fundamenten van ethisch denken in de psychiatrie

09.30 - Welkom en introductie in ethische principes in de psychiatrie
Astrid Vellinga, psychiater en plv-geneesheer-directeur Mentrum Arkin

Kennismaking met elkaar en het thema: wat betekent ‘ethisch handelen’ in jouw dagelijkse praktijk?

10.00 - Doen we de dingen goed?

De Principe benadering: autonomie, weldoen, niet-schaden en rechtvaardigheid — hoe verhouden deze zich tot de GGZ-praktijk?

11.00 - Doen we de goede dingen ?

De zorgpraktijk zoals deze werkelijk is: de relationele, contextuele en kwetsbaarheidsgevoelige dimensies van de Zorgethiek.

12.00 - Lunchpauze

13.00 - Ethische dilemma’s in de psychiatrie in een moreel beraad met elkaar
Astrid Vellinga & Yolande Voskes, associate professor Ethiek, Recht en Humaniora, Amsterdam UMC, senior onderzoeker GGzE

Casusbespreking en gezamenlijke morele verkenning met gebruikmaking van de zorgethiek en de prinicipe-benadering.

Mad or bad?
Verslaving – ziekte of verantwoordelijkheid?
Dwang, drang en autonomie
Wens om te sterven
Privacy & beroepsgeheim

16.00 Eigen casuïstiek

In kleine groepen werken aan eigen praktijksituaties met behulp van het geleerde stappenplan.

Dag 2 – Ethiek in de praktijk: Wie ben ik als goede hulpverlener?

09.30 - Terugblik en opstart
Astrid Vellinga, psychiater en plv-geneesheer-directeur Mentrum Arkin

Reflectie op de toepassing van dag 1 in de eigen praktijk.

10.00 - Professionele identiteit
Derek Strijbos, hoogleraar filosofie in de GGZ, Radboud Universiteit

Wat is professionele identiteit eigenlijk?
De rol van socialisatie in identiteitsvorming
Het sociale contract - de maatschappelijke en morele grondslag van professionaliteit
Professionele deugden als de belichaming van het sociale contract

In kleine groepen oefenen met intervisie, aan de hand van reflectie op persoonlijke en professionale waarden (in plaats van probleemoplossing).

12.00 - Lunchpauze

13.00 - Morele stress, tragiek en morele moed
Astrid Vellinga & Marije Stegenga , ethicus, coach Ethiekracht

Morele stress - herkennen, begrijpen en ermee omgaan
Veel voorkomennde situaties van morele stress in de psychiatrie
Tragiek in de psychiatrie - situaties waar alleen maar verliezers lijken te zijn
Het verschil tussen problemen, dilemma's en tra

Accreditatie

Deze nascholing is geaccrediteerd door:

Psychiaters NVvP(10 PE-punten)

Kwaliteitsregister Psychotherapie NVP/VGcP(10 PE-punten)

Klinisch psychologen FGzPt(10 PE-punten)

Verpleegkundig specialisten VSR(10 PE-punten)

Verpleegkundigen & Verzorgenden V&VN - Verpleegkundigen en verzorgers(10 PE-punten)

Staat jouw beroepsgroep er niet bij? Neem dan contact op met je eigen beroepsvereniging en vraag of bovenstaande accreditaties voldoende zijn om ook accreditatie te krijgen met een aanwezigheidsbewijs van Medilex. Wij helpen je daar graag mee.

Veel gestelde vragen

Doelgroep

Deze cursus is speciaal ontwikkeld voor de GGZ:

Psychiaters, psychotherapeuten, (GZ- & klinisch) psychologen
Verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten GGZ, SPV'ers
Geneesheer-directeur, directeur behandelzaken
Overige behandelaren en begeleiders in klinisch ambulante setting, POH GGZ
Vertrouwenspersonen, ethici

En andere geïnteresseerden.

Twijfel je of deze cursus bij jouw beroepsgroep past? Neem dan gerust contact op metOlaf Laurs .

Sprekers

Astrid Vellinga – psychiater en plv. geneesheer-directeur, Arkin
Astrid studeerde geneeskunde aan de Vrije Universiteit Amsterdam en promoveerde in 2006 op onderzoek naar besluitvormingsbekwaamheid bij cognitief kwetsbare ouderen. Sinds 2008 werkt zij als psychiater bij Mentrum (onderdeel van Arkin) en is zij plaatsvervangend geneesheer-directeur van Arkin. Daarnaast publiceert zij over (geriatrische) psychiatrie, met speciale aandacht voor wilsbekwaamheid, herstel en ethiek.

Drs. Marije Stegenga – ethicus, adviseur en coach
Marije is ethicus, adviseur en eigenaar van Ethiekracht. Zij is gespecialiseerd in zorgethiek, morele besluitvorming en morele veerkracht in de zorg. Marije begeleidt organisaties en teams bij ethische vraagstukken en werkt als trainer en gespreksleider moreel beraad. In 2018 publiceerde zij Dilemma’s in kaart, een praktische methode voor het analyseren en bespreken van ethische dilemma’s in de zorg. Daarnaast publiceert zij regelmatig over ethiek en morele stress in de zorg.

Yolanda Voskes

Derek Strijbos – psychiater en bijzonder hoogleraar Filosofie in de GGZ
Derek is psychiater en opleider psychiatrie bij de Dimence Groep. Hij studeerde geneeskunde en filosofie aan de Radboud Universiteit en promoveerde daar cum laude op een filosofisch proefschrift over sociale cognitie. Daarnaast is hij bijzonder hoogleraar Filosofie in de GGZ aan de Radboud Universiteit. In zijn onderwijs en onderzoek richt hij zich op thema’s op het snijvlak van psychiatrie en filosofie.

Kosten

Vroegboekprijs: € 895,— excl. btw
Geldig bij inschrijving tot vier maanden voor de start van het symposium

Standaardprijs: € 995,-excl. btw

Prijs is inclusief lunch, digitaal naslagwerk, hand-outsen koffie/thee.

Kortingstarieven

1 op 5 gratis
Schrijf je gelijktijdig in met vijf personen uit één instelling (met éénfactuuradres), dan is de vijfde deelnemer gratis.
Neem hiervoor contact met ons op via info@medilex.nl.

Let op: kortingen kunnen niet worden gecombineerd. Op devroegboekprijs is geen korting van toepassing.