Eerste en tweedelijns zorg
GGZ
Jeugdzorg
Ouderenzorg
Nieuw

Verslaving en comorbiditeit

3 november 2026

Een tiener experimenteert die steeds vaker met vapen en alcohol. Een oudere patiënt die al jaren pijnmedicatie gebruikt en moeite heeft om te minderen. In beide situaties kan middelengebruik langzaam uitgroeien tot een patroon dat moeilijk te doorbreken is.

Verslaving ontstaat vaak geleidelijk en gaat regelmatig samen met andere psychische klachten zoals depressie, angst of ADHD. Daardoor wordt het herkennen van risicogedrag en het kiezen van passende behandeling complexer. Vroege signalering en inzicht in comorbiditeit zijn daarom essentieel.

Tijdens het symposium Verslaving en comorbiditeit krijg je inzicht in het ontstaan van verslaving en de samenhang met psychiatrische problematiek. Je leert hoe je risicogedrag herkent en hoe je cliënten multidisciplinair kunt begeleiden.

Na afloop van dit symposium:
• Begrijp je het ontstaan van verslaving vanuit medische en psychosociale perspectieven
• Heb je inzicht in de samenhang tussen verslaving en psychiatrische problematiek
• Kun je risicogedrag en terugvalsignalen beter herkennen
• Weet je hoe je risico’s van medicatiegebruik kunt signaleren en bespreken
• Heb je handvatten voor een cliëntgerichte benadering in de begeleiding

De dag start met een plenair programma waarin de belangrijkste inzichten rondom verslaving en comorbiditeit worden besproken. In de middag kies je een verdiepingssessie gericht op een specifieke doelgroep, zoals jongeren, mensen met autisme of ouderen, en werk je met casuïstiek uit de praktijk.

Wil je verslaving en risicogedrag eerder herkennen en effectiever behandelen? Schrijf je dan in voor het symposium Verslaving en comorbiditeit.

Verslaving en comorbiditeit
Symposium
Inschrijven
De Zalen van zeven, Bollenhofsestraat Utrecht
3 november 2026
€ 445,00
excl. btw

Data

3 november 2026
De Zalen van zeven, Bollenhofsestraat Utrecht
+
3 november 202609:3016:00

Programma

09:00 - Ontvangst met koffie, theeen uitreiking congresmap

09:30 - Opening door dagvoorzitter
Harmen Beurmanjer, 
Programmamanager TopGGZ centrum Novadic-Krenton

  • Verslaving anno 2026 - gezondheid en kwetsbaarheid in de maatschappij
  • Update over het middelenlandschap en huidige trends

10:00 - Laatste inzichten rondverslaving
Harmen Beurmanjer,
 Programmamanager TopGGZ centrum Novadic-Krenton

  • Hoe ontstaat een verslaving?
  • Neurobiologische mechanismen van verslaving
  • Wat leren deze inzichten ons over effectieve behandeling

10:45 - Koffie- en theepauze

11:00 - Dubbele diagnose - psychiatrie en verslaving
Frouke Knetsch, verpleegkundig specialist GGZ bij Parnassia groep

  • De wisselwerking tussen psychiatrie en middelengebruik
  • Gevolgen van comorbiditeit voor prognose en behandeling
  • Behandelkeuzes en spanningsvelden in de praktijk

11:45 - Verslaving vanuitcliëntenperspectief
Ramon van Eijk,
ervaringsdeskundige

  • Wat kunnen zorgverleners leren van hun cliënten?
  • Welke houding en aanpak maakt echt verschil volgens cliënten?
  • Hoe draagt structurele inzet van het cliëntenperspectief bij aan betere zorg?
  • Interactieve Q&A met deelnemers

12:30 - Lunchpauze

13:30 – Pijn en opiaten - medische en psychosociale aspecten
Katinka Damen,
 GZ-psycholoog en Programmamanager Pijnprogramma Novadic-Kentron

  • Risico’s van medicijngebruik en het ontstaan van afhankelijkheid
  • Pijnmanagement en alternatieven voor risicovolle medicatie
  • Praktische handvatten voor behandeling
  • Hoe bespreek je risico’s en alternatieven met cliënten?
  • De rol van ACT bij chronische pijn en middelengebruik

14:15 – Afsluiting van hetplenaire programma door de dagvoorzitter

14:30 - 16:00 - Deelsessies (incl. koffie pauze)
In de middag is er keuze uit één van de onderstaande praktische sessies. Voor meer informatie over de deelsessies, kijk onderaan de pagina.

A - Jongeren en middelengebruik
Sjacco van Iwaarden,
psychiater en verslavingsarts KNMG

Welke ontwikkelingen spelen er momenteel op het gebied van middelengebruik onder jongeren en wanneer is experimenteergedrag reden tot zorg? In deze interactieve workshop krijg je een actueel overzicht van trends in middelengebruik, leer je welke jongeren extra kwetsbaar zijn voor het ontwikkelen van een verslaving en hoe psychiatrische comorbiditeit daarbij een rol speelt. Daarnaast krijg je praktische handvatten om signalen te herkennen en het gesprek met jongeren aan te gaan.

B - Grip op verslaving bijautisme
Johan van Zanten  en Marc Bosma,
GZ-psychologen bij Novadic-Krenton

Praktische sessie voor begeleiding en behandeling van cliënten met autisme en verslaving. Aan de hand van casuïstiek en oefeningen wordt gewerkt aan motiverende gespreksvoering (MGV).

C - Ouderen, multimorbiditeit en middelengebruik
Maarten Belgers,
verslavingsarts KNMG bij Iris zorg

Verslaving bij ouderen leidt vaak tot lichamelijke en cognitieve achteruitgang. Het signaleren van symptomen, diagnostiek en behandeling op zowel somatisch als psychisch vlak zijn daardoor vaak ingewikkeld. In deze workshop wordt ingegaan op complexe behandelvraagstukken bij de verslaafde ouderen.

16:00 - Einde van de dag

Accreditatie

Medisch specialisten ABAN/KNMG(5 PE-punten)
Klinisch neuropsychologen FGzPt(5 PE-punten)
Kinder- en jeugdpsychologen NIP/NVO(5 PE-punten)
SKJ via NIP/NVO NIP/NVO
Verpleegkundig specialisten VSR(5 PE-punten)
SPV / Verpleegkundige Kwaliteitsregister(5 PE-punten)
Maatschappelijk werkers Registerplein(5 PE-punten)
Sociaal Agogen Registerplein(5 PE-punten)
Verpleegkundigen & Verzorgenden V&VN - Verpleegkundigen en verzorgers(5 PE-punten)
NAPA via ABAN ABAN/KNMG

Let op: wanneer bij een accreditatie nog geen punten staan vermeld, betekent dit dat de aanvraag nog in behandeling is. De punten zijn dan nog niet definitief toegekend. Zodra de accreditatie is goedgekeurd, vermelden wij het aantal toegekende punten op deze pagina.

Staat jouw beroepsgroep er niet bij?
Neem dan contact op met je eigen beroepsvereniging en vraag of één van de vermelde accreditaties voldoende is om zelf punten aan te vragen met een aanwezigheidsbewijs of certificaat van Medilex. In veel gevallen kun je je certificaat, het programma en de urenindeling zelf indienen bij je eigen register.

 

Veel gestelde vragen

Doelgroep

Deze studiedag is bedoeld voor:

  • Artsen en medisch specialisten (o.a. psychiaters, verslavingsartsen, huisartsen, bedrijfsartsen, kinder- en jeugdartsen, geriaters en SOG)
  • Psychologen en orthopedagogen
  • Verpleegkundig specialisten en verpleegkundigen

Sprekers

Sjacco van Iwaarden – psychiater en verslavingsarts

Sjacco is psychiater en verslavingsarts, met een bijzondere expertise op het gebied van jongeren en middelengebruik. Na zijn opleiding Geneeskunde aan het Erasmus MC volgde hij de opleiding tot Master in Addiction Medicine (Radboud Universiteit/SPON) en de opleiding tot psychiater bij Dimence. Hij heeft ruime ervaring binnen de (verslavings)psychiatrie, zowel in de poliklinische, deeltijd- als klinische zorg voor volwassenen en jongeren. Al meer dan tien jaar is hij werkzaam binnen de jeugdverslavingszorg, de kinder- en jeugdpsychiatrie en de jeugdzorg. Daarnaast is hij betrokken bij de ontwikkeling van wetenschappelijk onderzoek binnen de jeugdverslavingszorg via Verslavingskunde Nederland (VKN) en adviseert hij als consulent voor het CCE over complexe psychiatrische casuïstiek. Vanuit zijn eigen praktijk, Profondo-GGZ, zet hij zich in voor betere samenwerking en innovatie in de behandeling van jongeren met problematisch middelengebruik.
Marc Bosma – GZ-psycholoog Novadic-Kentron
Marc is GZ-psycholoog op de afdeling High Care Dubbele Diagnose in Vught van Novadic-Kentron Verslavingszorg. Daarnaast is hij senior beleidsmedewerker bij Mental Health Caribbean. Samen met Johan van Zanten is Marc programmaleider Autisme & Verslaving en mede-auteur van het werkboek GRIP: Aan de slag met verslaving en stress bij autisme (Hogrefe, 2021), gericht op ondersteuning van cliënten, behandelaars en naasten.
Maarten Belgers – verslavingsarts KNMG
Maarten is verslavingsarts KNMG en werkzaam bij de Dubbel-Diagnose kliniek in Wolfheze. Hij promoveerde aan het Radboud UMC en is opleider postacademisch onderwijs verslavingspsychiatrie bij het Radboud UMC. Daarnaast is Maarten hoofddocent neurobiologie bij NOVA, de opleiding tot verslavingsarts (KNMG), en docent bij opleidingen tot AVG-arts, GZ-psycholoog en klinisch psycholoog. Hij is auteur van diverse hoofdstukken in toonaangevende leerboeken binnen de psychiatrie en verslavingsgeneeskunde.
Katinka Damen – GZ-psycholoog en programmamanager Pijnprogramma Novadic-Kentron
Katinka is GZ-psycholoog en programmamanager van het Pijnprogramma bij Novadic-Kentron. In 2005 promoveerde zij aan de Radboud Universiteit op het proefschrift Searching the Person Behind the Addiction. Ze is mede-auteur van Pijn en Verslaving (Hogrefe, 2025) en ontwikkelt integrale behandelprogramma’s voor mensen met aanhoudende pijn en problematisch opioïdgebruik, met aandacht voor psychologische flexibiliteit en veerkracht.

Harmen Beurmanjer– psycholoog en onderzoeker verslavingszorg
Harmen werkt als psycholoog binnen de verslavingszorg en is gespecialiseerd in GHB-verslaving. Sinds 2015 is hij als buitenpromovendus verbonden aan Novadic-Kentron, in samenwerking met de Radboud Universiteit, waar hij onderzoek doet naar terugvalmanagement bij GHB-verslaving.

Daarnaast is hij betrokken bij onderzoek naar detoxificatie, cognitie en medicamenteuze behandeling en werkt hij als hoofddocent Verslaving bij RCSW en RINO Zuid.

Frouke – verpleegkundig specialist, Parnassia
Frouke is verpleegkundig specialist binnen het Centrum Dubbele Problematiek van Parnassia. Zij werkt al jaren met cliënten met multiproblematiek, zowel als verpleegkundige als regiebehandelaar.

Daarnaast is zij actief als traumabehandelaar en boegbeeld voor TopGGZ binnen het CDP.

Johan van Zanten, GZ-psycholoog en Regiebehandelaar bij Novadic-KentronJohan van Zanten is GZ-psycholoog en Regiebehandelaar voor het FACT Regio Eindhoven van Novadic-Kentron Verslavingszorg. Hij behandelt (jong)volwassenen in het ASS met verslavingsproblematiek. Tevens heeft hij als programmaleider Autisme & Verslaving een groepsaanbod ontwikkeld voor mensen met ASS en een verslavingsprobleem. Hij is medeauteur (samen met Marc Bosma) van het boek GRIP: Aan de slag met verslaving en stress bij autisme (uitgeverij Hogrefe). Het boek is gepubliceerd in 2021. Het is het eerste werkboek voor cliënt, behandelaar en naasten, dat specifiek ingaat op hulp bij verslaving en stress voor mensen met autisme. In het boek wordt de focus gelegd op het begrijpen van de leefwereld van mensen met autisme en wordt uitgelegd hoe stress bij deze doelgroep vaker leidt tot verslavend gedrag.

Kosten

Vroegboekprijs: € 395,— excl. btw
Geldig bij inschrijving tot vier maanden voor de start van het symposium

Standaardprijs: 445,-excl. btw

Prijs is inclusief lunch, digitaal naslagwerk, hand-outsen koffie/thee.

Kortingstarieven

NVO-ledenkorting
Ben je lid van de NVO? Dan ontvang je 10% korting op het inschrijfbedrag.Vermeld je lidnummer in het opmerkingenveld bij inschrijving. Gebruik dekortingscode NVO10.

1 op 5 gratis
Schrijf je gelijktijdig in met vijf personen uit één instelling (met éénfactuuradres), dan is de vijfde deelnemer gratis.
Neem hiervoor contact met ons op via
info@medilex.nl.

Let op! Kortingen kunnen niet gecombineerd worden. Dehoogste korting gaat voor.

Incompany

Leren werkt het best als het aansluit bij de praktijk. Daarom verzorgen wij onze nascholingen ook graag incompany – op een moment en plek die voor jullie prettig is.

Hebben jullie specifieke vragen of leerbehoeften? Dan ontwikkelen we samen een programma dat écht past bij jullie team en dagelijkse werk.

Of het nu gaat om samen reflecteren, het verdiepen in een actueel thema of het opfrissen van kennis: we denken graag met jullie mee.

Zorg dan dat de trainer naar jullie toekomt, met een programma voor jullie organisatie!

In groepen van maximaal 20 personen worden jullie bij de hand genomen door deze complexe materie, met veel ruimte voor vragen. En dat alles op je eigen locatie – dus geen reiskosten en minder tijdsverlies!

Heb je belangstelling voor een in-company over dit onderwerp? Neem dan contact op met Annemarie en wij ontwikkelen een nascholing op maat voor jullie organisatie.

Kijk voor meer informatie op de incompany pagina

Elena Herráez Gómez

Scholingsontwikkelaar

Vragen over deze scholing?

Neem dan contact met mij op via de onderstaande button, dan help ik je graag verder!

030 693 3887 Stel hier je vraag

Reviews

Het merendeel van onze cursusdeelnemers en aanvragen zijn zeer tevreden over onze service en komen daarom regelmatig bij ons terug!

  • Erg zinvol om met de materie bezig te zijn en een structuur aan te leren voor het beoordelen van beslisvaardigheid en wilsbekwaamheid.

  • Het heeft me meer inzicht en kennis gegeven in wat nou een wilsbekwaamheid beoordeling daadwerkelijk is en inhoudt.

Inschrijven